Henri Poincar̩ (1854 Р1912)

Henri Poincaré 29 Nisan 1854 Nans’de doÄŸdu, 17 Temmuz 1912 Paris’te öldü. Fransız matematikçi ve fizikçi.

1912 yılında ölümüne dek Sorbonne Ãœniversitesi’nde profesörlük görevinde bulundu. Poincaré, her yıl çok deÄŸiÅŸik konularda çok parlak dersler vermiÅŸtir; bunlar arasında, potansiyel kuramı, ışık, elektrik, ısının iletilmesi, elektromagnetizma, hidrodinamik, gök mekaniÄŸi, termodinamik gibi matematiksel fizik konuları ile olasılık teorisi gibi matematik konuları bulunmaktadır.

Poincaré vermiÅŸ olduÄŸu derslerin yanı sıra, yazmış olduÄŸu çok sayıdaki yapıtla da etkili olmuÅŸtur. Türkçe’ye de çevrilen “Bilimin DeÄŸeri” ve “Bilim ve Varsayım” gibi bilim felsefesiyle ilgili kitapları bunlardan sadece birkaçıdır. Ayrıca otomorfik ve Fuchs fonksiyonları, diferansiyel denklemler, topoloji ve matematiÄŸin temelleri hakkında makaleler yayımlamış, diferansiyel denklemlerin çözümü için genel bir yöntem bulmuÅŸtur. MatematiÄŸin temelleriyle ilgili olarak, matematiksel düşünmenin gerçek aracının matematiksel indüksiyon olduÄŸunu düşünmüş ve bu yöntemin sezgisel olarak daha basit bir yönteme indirgenebileceÄŸine ihtimal vermemiÅŸtir.

Newton, matematik astronomiye çok sayıda problem getirmiÅŸti. Euler, Lagrange ve Laplace bu alanda çok ileri adımlar attılar. Bu matematikçiler ulaşılmaz devler gibi görülüyorlardı. Cauchy, karmaşık fonksiyonlar kuramını geliÅŸtirince, Poincaré’ye bir silah depo kalmıştı. Ä°ÅŸte bu kuvvetli silahlarla gök mekaniÄŸi Poincaré gibi dev bir matematikçiyi bulmuÅŸtu. Böylece, matematik astronomi son ÅŸeklini Poincaré ile buldu. Bu alandaki en büyük baÅŸarısını 1889 yılında üç cisim problemiyle elde etti. Ä°sveç Kralı II. Oscar, n cisim problemini yarışmaya sundu. Poincaré bu n cisim problemini çözemedi. Fakat, Weierstrass, Hermite ve Mittag-Leffler’in de bulunduÄŸu jüri, dinamikteki diferansiyel denklemlerin genel tartışması ve üç cisim problemi üzerindeki denemesi nedeniyle bu ödül Poincaré’ye verildi. 2500 kronluk ödülü Poincaré aldı ve Fransa da Ä°sveç Kralından aÅŸağı kalmamak için ona Fransızların büyük bir rütbesini verdi.

Poincaré gök mekaniÄŸi ile de ilgilenmiÅŸ, özellikle Üç Cisim Problemi üzerinde durmuÅŸtur. Bu alanla ilgili olan ıraksak serileri incelemiÅŸ, Asimptot Açılımları Kuramını geliÅŸtirmiÅŸ, yörüngelerin düzenliliÄŸi ve gök cisimlerinin biçimleri gibi konularla ilgilenmiÅŸtir. Aynı konular Laplace’ın da ilgi alanı içine girmektedir; ancak Poincaré her yönüyle özgündür. Görelilik, kozmogoni, olasılık ve topolojiyle ilgili modern kuramların hepsi Poincaré’nin araÅŸtırmalarından oldukça etkilenmiÅŸtir.